FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ

SEVGİLİ DOSTLAR, DEĞERLİ HOCALARIM, FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ‘NE GÖSTERDİĞİNİZ YAKIN İLGİNİZ, DAHA GÜZELLERE ERİŞME YOLUNDA TEŞVİK OLARAK KABUL ETTİĞİM GÜZEL CÜMLELERİNİZ VE TANITIM YAZILARINIZ İÇİN SONSUZ TEŞEKKÜRLERİMİ SUNUYORUM.

PROF. DR. NİMET YILDIRIM

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ/EDEBİYAT FAKÜLTESİ/ERZURUM

PROF. DR. A. NACİ TOKMAK

SEVGİLİ NİMET KARDEŞİM, FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ” ADIYLA ÇIKARDIĞIN SÖZLÜK NEDENİYLE SENİ CANDAN KUTLUYORUM. BU SAHADAKİ BÜYÜK BOŞLUĞU DOLDURMUŞ OLDUĞUN İÇİN, BU KONULARLA İLGİLENEN HERKESİN SANA MİNNETTAR OLMASI GEREKTİĞİNE İNANIYORUM. SANA SONRAKİ ÇALIŞMALARINDA DA SONSUZ BAŞARILAR DİLİYORUM. SEVGİLERİMLE.

Prof. Dr. A.Naci TOKMAK

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ

SAYGIDEĞER HOCAM, BU GÜZEL CÜMLELERİNİZ İÇİN SONSUZ TEŞEKKÜRLER; 1990 YILINDA YÜKSEK LİSANS İÇİN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ FARS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALINA KAYIT YAPTIRDIĞIM GÜNDEN BU YANA BÜTÜN ÇALIŞMALARIMDA DESTEKLEDİNİZ, HER ZAMAN YOL GÖSTERDİNİZ. ELEŞTİRİLERİNİZ, AYDINLATICI GÖRÜŞLERİNİZ VE TEŞVİKLERİNİZİ HİÇ ESİRGEMEDİNİZ. SAYGILAR SUNUYOR, ELLERİNİZDEN ÖPÜYORUM.

PROF. DR. NİMET YILDIRIM

EN İYİ KİTAPLAR http://www.istanbulburda.com/2008’in-en-iyi-kitaplari-

14125

http://www.guncelportal.net/fars-mitolojisi/nevruz

http://www.guncelportal.net/fars-mitolojisi/

http://kitapzamani.zaman.com.tr/kitapzamani/newsDetail_getNewsById.action?newsId=6800

http://www.seyrisanal.com/fars-mitolojisi/eniranruz

کتاب فرهنگ اساطير ايران در ترکيه منتشر شد

به گزارش”جهان”  کتاب ياد شده که حاصل پنج سال کار تحقيقاتي پروفسور ايلدريم استاد
زبان و ادبيات فارسي دانشگاه ارضروم ترکيه است ، در 820 صفحه تهيه و از سوي موسسه
انتشاراتي کابالجي چاپ شده است.

پروفسور ايلدريم در مقدمه کتاب خود با
اشاره به گستردگي سرزمين ايران بر اين نکته که اساطير و اعتقادهاي مردم ايران زمين
نيز پيچيده است تاکيد و گفته است : ايران هميشه پلى بين تمدنهاي شرق و غرب بوده
بنابراين قسمت زيادي از اساطير آنان را به وام گرفته و به آنها داده‌ و کامل ‌تر
شده ‌است.
پروفسور ييلدريم در بخشي از مقدمه کتاب خود توضيحاتي علمي در
مورد ، جستاري  در بار ه واژه اسطوره، خاستگاه و محل اسطورها، کارکرد اسطوره، مذاهب
ايران قديم، قهرمانان ايزدي، اساطير زردشتي، نيروهاي خير و شر، آهورا مزدا و
اهريمن، اسطوره و آفرينش، نخستين پدر و مادر انسان، زندگي پس از مرگ، بهشت و دوزخ
ارايه کرده است.
بخش اصلي کتاب تحت نام ” از آب تا ذولقرنين ” با نظم الفبايي
عناصر اساطير ايران را معرفي کرده و در اين معرفي از اشعار شاعران ايراني هم شواهدي
آورده است. اين اولين کار تحقيقاتي يک ايران شناس ترک در زمينه اساطير باستاني
ايران است که در ترکيه به چاپ مي رسد.

نویسنده ترک: زبان و ادبیات فارسی عامل نزدیکی ملت ها است
نويسنده ترک: زبان و ادبيات فارسي عامل نزديکي ملت ها است
خبرگزاری جمهوری اسلامی
“نعمت ییلدرم” روز سه شنبه در حاشیه بیست و سومین نمایشگاه کتاب تهران در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی ایرنا، اظهار داشت: ترک ها همیشه برای زبان فارسی مانند زبان مادری خود ارزش و احترام ویژه ای قائل بودند و از گذشته های دور علاقه به زبان و ادبیات فارسی در محافل ادبی ترکیه وجود داشته است. وی در ادامه با بیان اینکه بسیاری از سلاطین عثمانی سروده هایی به زبان فارسی دارند افزود:علاقه به این زبان در ترکیه طی سالهای اخیر ۲ برابر شد، و موجب تشکیل کرسی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه ها شد. به گفته این استاد دانشگاه هزاران دانشجوی ترک در دانشگاههای مختلف ترکیه در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترا به تحصیل و آموزش زبان و ادبیات فارسی مشغولند و رساله های خود را پیرامون بزرگان شعر فارسی چون مولوی، فردوسی ،حافظ و سعدی ارائه می دهند. این استاد زبان و ادبیات فارسی از انتشار کتاب مهم دیوان اشعار رهبر انقلاب امام خمینی(ره) در آینده نزدیک خبر داد و گفت:من این کتاب را با عنوان ” عاشق مسیحی نفس ” ترجمه و منتشر کرده ام. کتاب “جمله بندی زبان فارسی”، “تاریخ اساطیر ایران”، “دستور زبان فارسی” و جلد اول “شاهنامه فردوسی” از جمله دیگر آثار این استاد زبان و ادبیات فارسی ترکیه است که بسیار مورد استقبال و توجه قرار گرفته است. نویسنده و مترجم ترک برگزاری نمایشگاه کتاب تهران و نشست های مربوط به زبان و ادبیات فارسی را بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: اقداماتی از این دست مترجمان و علاقمندان زبان و ادبیات فارسی را بیش از پیش برای فعالیت در این بخش تشویق خواهد کرد. وی استقبال مردم از نمایشگاه کتاب تهران را بسیار قابل توجه عنوان کرد و گفت: پیشنهاد می دهم تا در ایران هم گروهها و کرسی های آموزش زبان و ادبیات ترکی ایجاد شود. نعمت ییلدرم به همراه تعدادی دیگر از اساتید زبان و ادبیات فارسی از کشورهای مختلف به دعوت مرکز گسترش زبان فارسی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مدت ۱ هفته در ایران حضور دارند. این گروه ضمن بازدید از نمایشگاه و شرکت در نشست های تخصصی زبان و ادبیات فارسی روز گذشته با حضور در مرقد مطهر امام خمینی (ره) به مقام شامخ بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ادای احترام کردند. بیست وسومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران تا ۲۵ اردیبهشت ماه جاری ادامه دارد / فراهنگ/ب.ی
23. TAHRAN KİTAP FUARI 2010
2010http://pe.icro.ir/index.aspx?siteid=261&pageid=21789&newsview=548660
شاهنامه با همه ابیاتش به ترکیه می رود
استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آتاتورک ترکیه از انتشار ترجمه کامل شاهنامه فردوسی در ترکیه خبر داد. دکتر نعمت الله یلدیریم با اعلام این خبر به خبرنگار مهر گفت: حدود 20 هزار بیت شاهنامه را استاد مانجاتی لوگال به زبان ترکی استانبولی ترجمه کرده بود که در سال 1905در ترکیه منتشر شد،. این کتاب اولین ترجمه شاهنامه به زبان ترکی است اما تا کنون ترجمه کاملی از این اثر بزرگ ایرانی وجود ندارد، بنابراین تصمیم گرفتم باقیمانده ابیات شاهنامه را ترجمه کنم و به همراه 20 هزار بیت استاد لوگال منتشر کنم. وی افزود: در مرحله اول 5هزار بیت شاهنامه را ترجمه کردم که به همراه ترجمه شاهنامه لوگال در قالب یک کتاب منتشر شد و هم اکنون نیز مشغول ترجمه 30 هزار بیت باقیمانده هستم که پس از اتمام کار به عنوان جلد دوم شاهنامه منتشر خواهد شد. یلدیریم تصریح کرد: نجاتی لوگال استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آتاتورک بود که در سال 1964 فوت شد. من جلد اول شاهنامه را که اغلب آن ترجمه های لوگال بود با نسخه ژولیوس مهلو مصحح فرانسوی مقابله کردم و این جلد توسط یکی از معتبرترین انتشارات ترکیه با عنوان “کابالچی” منتشر شد . قرار است که جلد دوم شاهنامه را نیز این ناشر روانه بازار کتاب کند. “فرهنگ اساطیر ایران” از دیگر آثار یلدیریم است که چندی پیش توسط انتشارات کابالچی منتشر شد. این استاد زبان و ادبیات فارسی با اشاره به استقبال استادان ادبیات ترکیه از این اثر توضیح داد: “فرهنگ اساطیر ایران” حاصل بیش از 5 سال تحقیق من است که در کتابی 820 صفحه ای منتشر شده است. به گفته یلدیریم جستاری درباره واژه اسطوره، خاستگاه و محل اسطوره، کارکرد اسطوره، مذاهب ایران قدیم، قهرمانان ایزدی، اساطیر زردشتی، نیروهای خیر و شر، اهورامزدا و اهریمن، اسطوره و آفرینش، نخستین پدر و مادر انسان، زندگی پس از مرگ، بهشت و دوزخ و… از جمله مباحث این کتاب هستند. وی در ادامه افزود: این کتاب به ترتیب الفبایی نوشته شده است و نخستین مقاله آن با آب شروع می شود. در این مقاله سعی کردم معناهای متفاوت آب در فارسی قدیم ، میانه و نو و باورهای عامیانه مردم درباره این واژه را بیان کرده و نشان دهم این واژه نماد چه چیزهایی به کار می رفت. آخرین مقاله این کتاب نیز درباره اسطوره “ذوالقرنین” است. در پایان هر مقاله شعرهایی از اشعار شاعران ایرانی به عنوان شواهد آمده
DR. SADIK ARMUTLU
NİMET YILDIRIM’IN KALEMİNDEN ESKİ DÜNYAYI
YENİDEN KEŞFEDEREK OKUMAK
Mitolojinin “myth” ve “logia” kelimelerinin birleşiminden gelen, Yunanca bir kelime olduğu sözlüklerde yazılıdır. Geniş bir anlam dünyasına sahip olan bu kelimeye “-loji”den dolayı “mitleri araştıran bilim dalı” diyorlar. İnsanlığın yanıtını aradığı en kadim soru şu: Mitsel kökenlerimiz nedir? Bu soru öyle kolay cevap verebileceğimiz veya görmezden gelip geçiştirebileceğimiz türden bir soru değil.
Aryan ırkının mitsel yolculuğu Rig Veda ve Avesta’yla başlar. İran-Aryan miti, soydaşları Hint-Aryan mitleriyle çeşitlenir. Yunan mitolojisiyle tanıştığında da zenginleşir. Eşkanîler zamanında birbirine karışan mitler, derlenirken; Sasanîler zamanında da yazıyla buluşturulur. Arapların İran’ı ele geçirmeleri, İran mitsel söylencelerin Samî boyutunu, Müslümanlığı kabullenmeleri de İslamî boyutunu gösterir. Kur’ânî dinsel rivayetler, özellikle de Peygamber ağırlıklı söylenceler, Fars mitolojisinin ikinci dinsel renk zenginliğidir.
Aryan geleneğinin ortak mirası olmuş bu sisli geçmişe dair anlatı, bazen Hint kaynaklarından Fars kaynaklarına geçerek, İran mitolojisinin temel taşını oluşturur, İskender’in İran’ı ele geçirmesi Yunan mitlerinin İran’a taşınması anlamına gelirken, mitolojinin de zenginliğine şahit oluruz. Bu açıdan Şahname’de yer alan efsaneler, Aryan kökenli efsaneler ile fantastik Yunan efsanelerinin çeşnisi görünümündedir. Öyle ki, Şahname’deki “morg-ı murgan/Simurg”la “best-tanrı” Zeus sarayının simgesi olan kartalın ortak paydası “güç simgesi” olmasıdır.
Elimizdeki Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde yer alan rivayetlerin İslamî versiyonunu farklı kaynaklardan okusak bile, Aryanî boyutunu ilk kez bu kaynaktan, yudum yudum, sindire sindire içer gibi okuyoruz. Fars Mitolojisi Sözlüğü, bizlere bu söylencelerin temeline ulaşmak, söylencelerin çıkış noktasını ve dayandığı dinsel temelleri ve tarihî olguların izlerini göstermek olanağı sağlıyor.
Fars Mitolojisi Sözlüğü’nün serimlediği âlem bizlere yabancı değildir. Kitabın içerisinde yer alan pek çok madde başı, örneğin: Adem, Arş, Asa, Cebrail, Hallac-ı Mansur, Habil-Kabil, Musa, Nevruz, Yusuf, Yecüc-Mecüc gibi kavram ve söylenceler Türk-İslam kültürünün de temel taşlarındandır. Bildiklerimizin süreç olarak ortaya çıkışı ve zaman içerisinde nasıl zenginleşip, renklilik kazandığına dair ayrıntılar pek de tanımadığımız bir literatüre ait birçok göndermeyi kapsıyor.
Mitolojilerin incelemeleri hem genişliğine, hem derinliğine bir araştırma gerekmektedir. Bu genişlik bir ırkın yaşadığı coğrafya/coğrafyaların bütün yüzeyi, derinliği de tarihin geçmiş yüzyıllarıdır. Onun içindir ki, Fars Mitolojisi Sözlüğü’ne yönelme, Fars ırkının mitolojik tanınmasının ve öğrenilmesinin de tek yoludur.
Klasik şiirin çözümünde çok yönlü bilgilerin birikimine gereksinim duyulur. Ancak içeriği büyük ölçüde Fars’ın anlam dünyası ile inşa edilen şiirin ruhunu keşfetmek, ortaya koymak ve şiir denilen çok bilinmeyenli denklemi çözümlemek için, bazı bilgilerden öte şiirde karşımıza nerede, ne zaman ve hangi söylem içerisinde çıkacağını bilmediğimiz Fars mitolojisini bilmek ve anlamak zorundayız. Agah Sırrı Levend, Divan edebiyatının kaynakları arasında “Tarih ve Esatir”i gösterirken, Faruk K. Timurtaş da Divan şiirinin anlaşılması için “İran mitolojisi” ve “İran mitolojik şahsiyetleri”nin bilinmesini öne sürer. Tanpınar’a göre Divan şiirinin mitolojisi doğrudan doğruya Şahname’den alınmıştır. Buradan da Divan şiirinin mitolojik arka planının ağırlıklı olarak Fars Mitolojisi olduğunu görürüz.
Fars mitolojisini bilmeden, klasik edebî metinlerimizi anlamadan ulaşmış olduğumuz yargılar ve yaptığımız tahliller ne derece doğru ve geçerlidir? Fars mitolojisinin içeriğini büyük ölçüde anlamadan, bilmeden, tanımadan edebî metinlerimizin kodlarını doğru olarak çözümlemek mümkün müdür? Klasik Osmanlı metinleri, özellikle de mesneviler üzerinde çalışma yapacak olanlar için birinci elden kaynak niteliğindedir, Fars Mitoloji Sözlüğü… Şiir ve mesnevilerin dizelerinde bütün gizemleriyle kendilerini anlamamızı bekleyen isim, sembol ve kavramları anlayıp, dizeleri çözümlemek için başvurulabilecek önemli bir kaynak eserdir, Fars Mitolojisi Sözlüğü… Önyargının ve cehaletin duvarını aşarak, klasik metinlerimiz ile yeniden buluşmak ve kendi anlam dünyasının parametrelerini keşfetmek isteyenler için, ilgililerin dikkatine sunulan bir referans kitabıdır, Fars Mitolojisi Sözlüğü
Yukarıda söylenildiği gibi Divan şiirinin mitolojik kaynağı İran esatiridir. Bu alanın en önemli eseri ve temek kaynaklarından biri de Şahname’dir. Burada yer alan mitolojik ve tarihi kişilikler, Divan şiirinde çokça zikredilmiştir. Ancak bu mitolojik kahramanlar, aslı altmış bin beyit olan dilimize dört cildi ve yirmi bin beyti çevrilen beyitler içerisinden tespit edilmiştir. Türkçeye çevrilmeyen diğer kırk bin beytin içerisinde yer alan Şahname kahramanlarının hayat ve maceralarını da Fars Mitolojisi Sözlüğü’nden öğreniyoruz. Bu mitolojik ve efsanevi şahsiyetlerin mitolojik motif orjinlerinin tespiti veya hangi ulusun kültür dağarcığında veya hangi coğrafyada yer aldığı bilgilerini de Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde buluyoruz. Bütün bunların yanında Şahname kahramanlarının izlerini Veda, Upanişler gibi Hint-Aryan, Zend-Avesta gibi İran Aryanlarının kutsal metinlerindeki izlerini “eski dünyanın yeniden keşfi” olan Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde görüyoruz. Eserdeki bu zenginlik ve temel kaynaklara başvurularak bizlere sunulanlar, kışın soğuğunda içimizi ısıtan, yazın sıcağında ise serinleten bilgiler gibidir.
Efsanevi su olan “ab-ı hayat” ta da aynı durum mevcuttur. Efsanevi suyun Gılgamış destanı boyutu verilmiş, Fenikeliler’in İskender hikâyesinde bunu nasıl yorumladıkları da belirtilmiştir. Bunun Süryanice versiyonunu gördüğümüz gibi, İslam kaynaklarındaki versiyonunu da görmekteyiz. Efsanevi suyun Musa ve Hızır kıssası bağlamında Kur’ân’da nasıl yer aldığı, Ortaçağ Avrupası’nda “fountain of yonth” nasıl arandığı yine elimizdeki eserden öğreniyoruz. Efsanevi suyun klasik Fars şairleri tarafından şiirlerde nasıl işlendiği, yorumlandığı da sayfaların el verdiği ölçüde örneklendirilerek, bilgilerimize sunulmuştur. Yararlanmasını bilene…
Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde önce başlığı verilen kavramın tanımı yapılıyor. Sonra da kavramla ilgili dikey ve yatay bilgiler, derinliğine ve genişliğine veriliyor. Kavramların ilk çıkış noktası, farklı unsurların mitlerinde nasıl algılandığı, hangi coğrafya ve coğrafyalarda yaşandığı, söylencenin edebi boyutu, şiire yansıması varsa mazmun ve mefhum olarak nasıl ele alındığı, duygu ve hayallerde nasıl ifade edildiği gösterilmiştir.  Araya serpiştirilen minyatürler de bizlere tarih öncesi nostaljisini yaşatır ve düşündürür. İnce işçilik gerektiren eserde kavramların sonlarında o kavramla ilgili verilen kaynak eser ve sayfa numaraları ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler için de “bulunmaz Bursa kumaşı” gibidir. Dizin, kitaptan kolaylıkla yararlanabilmemiz için eserin “can damarı” hüviyetinde, genel kaynakça da onlarca eserin taranıp böyle bir çalışmanın ortaya konmasının zorluğunu ve alana yatkınlığını göstermede, bizlere bir fikir vermektedir.
Mitoloji gibi bir bilim dalının geniş bir alanı içerisinde barındıran konuların dizaynı; kapsamlı bilgiye, Arapça, Farsça ve İngilizce kaynakları yorumlayacak dil zenginliğine sahip olmayı gerektirir. Eserin tümüne baktığımızda, yazarın donanımlı olduğunu, böyle önemli bir eseri yazması onun bilgi ve alan yetkinliğini gösterdiği gibi birkaç dilde kaynakları kullanma becerisine sahip olduğunu da göstermektedir.
Fars Mitolojisi Sözlüğü Fars mitolojisinin bir tür envanterlerini çıkarıyor. Yıldırım daha çok bu envanterde Fars kaynaklarını kullanmış; bunun sebebi de elbette söz konusu mitlerin o ülkenin insanlarına ait olması. Kitapta yer alan zengin Farsça kaynakların yazarları, sahalarında üstat olmuş, Batılı bilim adamları tarafından da tanınan ve bilinen şahsiyetleridir. Ayrıca Doğu mitleri için zengin, tarihsel ve öncel kaynak olmuş eserler de Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde gereken yerlerde tahta oturan sultanlar gibi yerlerini almışlardır. Taberî, Câhız, Seâlibi, Yakut Hamevî, İstahrî, Kazvinî, İbn Haldun gibi zirve isimlerin birer klasik olmuş eserleri, yıldızların gökyüzünü aydınlattığı gibi, kitaba bilgisel parlaklık veriyor. Batı’nın tanıdığı Herodot, J. Lazerd, Artur Christense, Eliade gibi simalar, Ahmet Talat Onay, Orhan Hançerlioğlu, Azra Erhat, İskender Pala, Ahmet Cevizci gibiler de bizim bildiklerimiz ve aşinalarımız olarak, Fars Mitolojisi Sözlüğü’ndeki yerlerini almışlardır. Bilinen Doğulu ve Batılı kaynaklar, birbirlerine söz vermiş gibi Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde buluşarak, bütüncül olarak bizlerin bilgisine sunulmuştur.
Yıllarca aynı coğrafyayı paylaştığımız, İran-Turan savaşlarını yaşadığımız, İslam medeniyetini birlikte kurduğumuz bir ulusun bizi de ilgilendiren pek çok mitlerden ne kadar habersiz olduğumuzu veya bilgi olarak bu kadarına sahip olmadığımızı göstermesi açısından, bu eser önemlidir. Boşluğumuzu ve eksiğimizi bir taraftan görürken üzüldük, diğer taraftan bilgilerle bilim dağarcığımız dolarken sevindik.
Bir kuyumcu titizliğiyle hazırlanan, akıcı ve güzel bir Türkçe ile sunulan, uzun yılların ve büyük bir emeğin ürünü olan Fars Mitolojisi Sözlüğü ile Yunan mitolojisinin tahtının sallandığını görür gibi oluruz. Aslında başta söylemem gerekirdi ama sonda söyleyeyim. Fars Mitolojisi sözlüğünü mutlaka okumalısınız. Bunu okurken hayata farklı bir gözle bakmanın büyük keyfini duyacaksınız. Üstelik hem bilimsel, hem de büyük bir aşkla ve şevkle yazılmış bir kitap. Tebrikler Yıldırım… Yayınevi olarak teşekkürler Kabalcı…
DR. SADIK ARMUTLU
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
SAYGIDEĞER SADIK ABİCİĞİM, HAK ETMEĞE ÇALIŞACAĞIM BU GÜZEL CÜMLELERİNİZ İÇİN BİR DÜNYA DOLUSU TEŞEKKÜRLER. BÜTÜN ÇALIŞMALARIMDA HER ZAMAN, HER YERDE DESTEKLEDİNİZ. SİZİNLE HER KONUŞMAMIZDA DAHA ÇOK ÇALIŞMA, DAHA ÇOK ÜRETME DOĞRULTUSUNDA DOPİNG ETKİSİ GÖSTEREN İFADELERİNİZİ ASLA UNUTMUYORUM… HER ZAMAN YOL GÖSTERİYORSUNUZ… ELEŞTİRİLERİNİZ, AYDINLATICI GÖRÜŞLERİNİZ VE TEŞVİKLERİNİZİ ASLA ESİRGEMİYORSUNUZ . SAYGILAR SUNUYORUM.
PROF. DR. NİMET YILDIRIM
TAHRAN KİTAP FUARINDAN
Yusuf Turan Günaydın
Tahran Kitap Fuarının Frankfurt kitap Fuarından çok daha büyük olduğunu, nerdeyse on kat büyük olduğunu her iki fuarı da görmüş bir yazarımızdan duyduğumuzda hayret etmiştim.
8 Mayıs günü devamlı Fuar alanında olduk. Fuar alanında bulunan ve “Saray-ı Ehl-i Kalem” adını taşıyan bir konferans salonunda öğleden sonra Türkiye Kültür Bakanlığının öncülüğünde düzenlenen “Türk Edebiyatının Dışa Açılmasında Yeni Yaklaşımlar” konulu bir panel icra edildi. Panele katılanlar Saray-ı Ehl-i Kalem’in yakınındaki Türkiye standına döndü ve burada Cihan Aktaş, Tevfik Sübhanî, TTK Kütüphane müdîresi Neşecan Uysal ve daha birkaç kişi bir müddet sohbet ettiler. Oturacak yer sınırlı olduğu için ben sohbeti ancak uzaktan dinleyebildim. Aynı gün Türkiye standında Kabalcı Yayınlarından Fars Mitolojisi Sözlüğü adlı muhteşem bir çalışması yayınlanan Nimet Yıldırım Beyle de karşılaştık. Meğer Hocayı bu güzel çalışmasından dolayı tebrik etmek Tahran’da nasip olacakmış. Nimet Bey İran’da da dikkat çeken bu eseriyle ilgili bir davet üzerine Fuara katılmış.
Ercan ÇİFCİ 16.11.2009
Mitoloji meraklıları bilir Yunan Mitolojisinin Batı emperyalizmi ile birlikte baskın bir güç olduğunu. Lakin ondan belki binlerce yıl önce veya aynı dönemlerde Pers-Safevi ve İran dünyasında aynı değerde ve belki daha dikkat çekici ve derin, edebi bir yapı oluşmuştur. Nimet Yıldırım bu eseri hem tek kaynak olması hemde Yunan Mitoloji tekelini kırması bakımından mühim bir eser.
türkolog77 26.08.2009
Fars mitolojisiyle ilgilenenler, Türk dili ve edebiyatı bölümünde okuyup eski edebiyat alanında master yapmak isteyenlar için eşsiz bir eser ve Türkiye’de bu alanda yapılan ilk çalışma. Baskı son derece kaliteli. Hayatımda gördüğüm en sürükleyici sözlük.. İkincisi ise İskender Pala’nın Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü…

BU ZAMANA KADAR DİKKAT ETMEMİŞİM BU ESERE. ÜZÜLDÜM ŞİMDİ.
EİNDELOSE LİEFDE 19 EYLÜL 2009 22:54
ÖYLE GÜZEL DERLENMİŞ Kİ KİTAP. TASAVUFTA KULANILAN KELİMLER, KAVRAMLAR, KİMLER KULLANDI, HANGİ ŞİİRLERDE VE KİMLERİN ŞİİRLERİNDE VAR, HANGİ MİNYATÜRDE GÖSTERİLDİ BU KAVRAMLAR V.S … BİRDEN BİLGİ BOMBARDIMANINDA BULABİLİRSİNİZ KENDİNİZİ.
O KADAR DEĞİŞİK BİR SÖZLÜK FORMATI Kİ, İLGİ ÇEKMEMESİ İMKANSIZ. KIYMETİNİ YALNIZCA TASAVVUFCULARIN BİLECEK OLMASINI BİLMEKSE ÜZÜCÜ. ARADA BİR FAKAT GÜNDE BİR SAYFA BİLE OLSA KARIŞTIRILACAK BİR KİTAP. BEN HER SAYFASINI SEVEREK OKUYORUM. NE DİYECEĞİMİ DE BİLEMEDİM ŞİMDİ. HEPSİNİ OKUMAMIŞ OLSAM BİLE 10 EDER.
ASLI AYKAN 19 EYLÜL 2009 22:52
كتاب فرهنگ اساطير ايران در تركيه منتشر شد
براي نخستين بار كتاب فرهنگ اساطير ايران، تاليف پروفسور نعمت ييلدريم استاد فارسي دانشگاه آتاترك ارزروم در تركيه چاپ و منتشر كرد.
1388/02/06 13:18
به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران به نقل از رايزن فرهنگي ايران در استانبول، براي اولين بار در تركيه درباره اساطير ايران تحقيقات ويژه اي توسط پروفسور نعمت ييلدريم استاد فارسي دانشگاه آتاترك ارزروم به عمل آمده و پس از پنج سال تحقيق حاصل آن در كتابي 820 صفحه اي به نام فرهنگ اساطير ايران از طرف انتشارات كابالجي KABALCI YAYINEVI چاپ و به بازار آمده است.
استاد ييلدريم در قسمتي از مقدمه كتاب درباره مباحث زير توضيحاتي براي آشنايي خوانندگان نوشته است؛   خاستگاه و محل اسطوره ها، كاركرد اسطوره، مذاهب ايران قديم، قهرمانان ايزدي، اساطير زرتشتي، نيروهاي خير و شر، آهورا مزدا و اهريمن، اسطوره و آفرينش، نخستين پدر و مادر انسان، زندگي پس از مرگ، بهشت و دوزخ و غيره بخ اصلي كتاب از آب تا ذولقرنين با نظم الفبايي هم شواهدي آورده است. /ق
MEHR NEWS Turkish scholar translating Shahnameh
TEHRAN, May 9 (MNA) — Turkish scholar Nimet Yildirim is translating Ferdowsi’s magnum opus Shahnameh into the Turkish language in its entirety for the first time.
“Turkish academic Necati Lugal previously has translated 20,000 couplets into Turkish and I decided to translate the remainder and publish them with Lugal’s translation,” Yildirim told MNA on Saturday. He has translated 5,000 couplets which were published along with Lugal’s translation and he is now translating 30,000 remained couplets.“The first volume of the translation, published by Kabalci Publications, contains mostly the couplets translated by Lugal and the next volume will be published in near future,” he added. He has penned “Dictionary of Persian Myths” which was published by Kabalci Publications.“I have worked on Persian myths for more than five years and one of my main sources was Mohammadjafar Yahaqqi’s ‘Dictionary of Persian Myths’,” he mentioned. Ancient Persian religions, Zoroastrian myths, myth and creation, the role of myths and other notions including death, heaven and hell are discussed in his book. The book is arranged in alphabetical order and each entry concludes with related poems by Iranian poets, he said.
Prof. Dr. Nevzat H. YANIK
DOĞU DİLLERİ VE EDEBİYATLARI
BÖLÜM BAŞKANI
Saygıdeğer meslektaşım Prof. Dr. Nimet Yıldırım’ın Fars Mitolojisi Sözlüğü adlı çalışmasının yayınlanmasından itibaren, ülkemizde alanında yapılmış ilk çalışma olan kaynak eser niteliğindeki bu kitabından dolayı kendisini tebrik etmek için bir şeyler yazma gayreti içinde oldum. Kitap edebiyat çevrelerinden çok yoğun ilgi gördü. Hakkında çok sayıda yazı yazıldı. Yazarla röportajlar yapıldı. Kitap takdire şayandı. Takdir de edildi. Kitap dostları sevindi, sevindik, yazarı ve eserini alkışladılar, alkışladık. Bu memnuniyetimizi kısaca da olsa yazıya dökelim dedik.
Öncelikle ifade etmek isterim ki, Prof. Dr. Yıldırım, böylesine önemli bir konuyu seçmekle ne kadar hassas ve başarılı bir bilim adamı olduğunu göstermiştir. Eserin içeriği ile ilgili değerlendirmeyi edebiyat çevreleri ve okuyucuların takdirine bırakarak, sevgili meslektaşımı böylesine önemli ve o kadar da hacimli çalışmasını yaparken gösterdiği herkese örnek olacak azim ve sabrından dolayı takdirle karşılıyorum.
Mitoloji, farklı ağızlardan farklı şekillerle anlatılma özelliğini taşımasının yanı sıra, başka milletlere ait mitolojik malzeme ile karıştırılma ihtimali çok kuvvetli olan bir konudur. Bu malzemenin ayıklanması ve ilgili ulusa ait olan kısmının ilmek ilmek örülerek sunulması ayrı bir kabiliyet ve sabır ister. Bu bakımdan değerli dostum Prof. Dr. Nimet Yıldırım’ın bu çalışmayı yapması çok isabetli olmuş, başka bir deyişle bu iş ehli tarafından yapılmıştır.
Değerli meslektaşımın devam eden çalışmalarının da sözünü ettiğimiz çalışma kadar önemli olduğunu yakından bilen biriyim. Eminim ki, yapmakta olduğu çalışmalar da edebiyat çevrelerinde büyük yankı uyandıracak ve azmini bileyecektir.
Ben şahsen her görüştüğümüzde elindeki çalışmaları bir an evvel bitirerek emek mahsulü çalışmalara susamış olan okuyucuların sabırlarını zorlamamasını rica ediyorum.
“Geniş bir kültürü kapsayan bu çalışmanın en önemli yanı kavramların sadece tanımlamalarla geçiştirilmemiş olması. Aksine açıklaması yapılan her kavramla ilgili gerekli bilgiler de verilerek kavramlar arasına bağlantılar da kurulmuş. Benzer bir şekilde kavramların çeşitli karşılıkları da sözlük boyunca yönlendirmelerle birbirinin içine bağlanmış. Bu sayede sadece bir sözcüğün anlamını öğrenmekle kalmayıp aynı zamanda o kavramın ya da sözcüğün olaylarla bağlantısını da net bir biçimde öğrenebiliyorsunuz.
İslamiyet gelene kadar yüzyıllar boyunca söz konusu coğrafyayı etkileyen her şeye bu kitap aracılığıyla ulaşabilirsiniz. Avesta, ateş kültürü, gelenekler, Firdevsi, Şahnâme, Ahura Mazda… Sadece romanlar, öyküler ya da şiirler insana hayatı öğretmez çünkü; esas olarak insana hayatı öğreten kültür mirasına sahip ülkelerin ve insanlığın bu birikimine sahip olabilmektir.
Kurguladığınız pek çok anlatı daha önce yaşanmış, yaşandığı rivayet edilmiş ya da öğretilmiş, bilgiye dâhil edilmiş olabilir. Önceyi bilmek her zaman insana bilgisizliğini yeniden ve yeniden gösterir. Bilinmeyenler aslında vardır ve sizin onları bilmiyor olmanız sahip olduğunuz bilgiyi büyük bir birikim olarak değerlendirmenize neden olur. Bu eksiği giderecek en önemli eserlerse elbette sözlüklerdir, özellikle kavramsal sözlükler gelişimin en sağlam kaynaklarındandır.”
DİCTİONARY OF IRANİAN MYTHS PUBLİSHED İN TURKEY
Nimet Yildirim of Ataturk University in Erzurum
27 Apr 2009 11:22
Dictionary of Iranian myths by professor Nimet Yildirim of Ataturk University in Erzurum is published in Turkey for the first time.
IBNA: According to the organization of cultural and Islamic relations’ general office of public relations, Professor Nemat Bildirim the professor of Persian literature in Ataturk University in Erzurum has published a dictionary of Iranian myths after 5 years of research. The book has 820 pages and is published by Kabalji publications.
The preface of the book reads: “Iran is a large country; therefore its myths and its people’s beliefs are also complicated. It has always been a bridge between eastern and western civilizations and therefore has borrowed many of their myths”.
In one of the preface’s sections, Bildirim introduces the concepts of Myth, the origins of myth, the use of myth, ancient Iran’s religions, Izadi (godly) heroes, Zoroastrian myths, good and bad powers, Ahuramazda and Ahriman, myth and creation, human’s first parents, life after death, heaven and hell , etc.
The main part of the book has introduced the Iranian myths in alphabetical order and has brought examples from Persian poets.
DÜŞLE EDEBİYAT DERGİSİ, SAYI: 88, OCAK 2009
Nimet Yıldırım
Fars Mitolojisi Sözlüğü
C. Alper İlhan
97897599713111
http://www.dusle.com/icerik/index.php?p=88&kt=5&es=46
Merhaba Hocam,Türkiye’de Mitoloji Sözlüğü, Divan Şiiri Sözlüğü, Felsefe Sözlüğü gibi kavramsal çalışmalara neredeyse kimse ilgi göstermiyor. Çoğunlukla akademisyenler de bu nedenle bu tür çalışmalara eğilmiyor. Yıllar önce yapılmış olan ‘kaliteli’ çalışmalarla herkes yetinmekten dolayı memnun. Ancak eksik alanlar o denli fazla ki… Bu eksiklerden biri de Türk dilini ve edebiyatını yakından etkilemiş olan Fars coğrafyasının İslamiyet’ten önceki evresiyle ilgili. Prof. Dr. Nimet Yıldırım’ın “Fars Mitolojisi Sözlüğü” adlı çalışması 2008’in kasım ayında yayınlandığından bu yana dikkatimi çekiyordu, geçtiğimiz ay sözlüğü edindim ve incelemeye başladım. Doğrusu bir sözlüğü birkaç ay içerisinde tastamam özümseyebilmek mümkün değil elbette, ancak ben izlenimlerimi yazmayı borç biliyorum. Çünkü alan üzerine yapılan çalışmalar, bir akademisyenin elinden de çıktıktan sonra ve öncesi olmayan bir yere kendini yerleştirip boşluğu doldurunca istisnai bir yer ediniyor kendine. Daha önce Türkiye’de bazı kaynaklarda parça parça Fars Mitolojisi’yle ilgiler mevcutken bu defa karşımıza bir bütün halinde “Fars Mitolojisi Sözlüğü”nü çıkartıyor Nimet Yıldırım, iyi de yapıyor.
“Fars Mitolojisi Sözlüğü” isimli eserinizi geçtiğimiz ay edindim, gerçekten çok başarılı bir çalışma olmuş. Türkiye’de ‘alan’ işleri bu kadar az yapılırken cesaretli de bir iş çıkartmışsınız. Türk Dili ve Edebiyatı öğrencisi ve aynı zamanda sekiz yıldır dergi çıkartan biri olarak tebrik etmek istedim, emeğinize sağlık.
Geniş bir kültürü kapsayan bu çalışmanın en önemli yanı kavramların sadece tanımlamalarla geçiştirilmemiş olmaması.
Aksine açıklaması yapılan her kavramla ilgili gerekli bilgiler de verilerek kavramlar arasına bağlantılar da kurulmuş. Benzer bir şekilde kavramların çeşitli karşılıkları da sözlük boyunca yönlendirmelerle birbirinin içine bağlanmış.
Bu sayede sadece bir sözcüğün anlamını öğrenmekle kalmayıp aynı zamanda o kavramın ya da sözcüğün olaylarla bağlantısını da net bir biçimde öğrenebiliyorsunuz.
İslamiyet gelene kadar yüzyıllar boyunca söz konusu coğrafyayı etkileyen her şeye bu kitap aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
Avesta, ateş kültürü, gelenekler, Firdevsi, Şahnâme, Ahura Mazda…
Sadece romanlar, öyküler ya da şiirler insana hayatı öğretmez çünkü; esas olarak insana hayatı öğreten kültür mirasına sahip ülkelerin ve insanlığın bu birikimine sahip olabilmektir.
Kurguladığınız pek çok anlatı daha önce yaşanmış, yaşandığı rivayet edilmiş ya da öğretilmiş, bilgiye dâhil edilmiş olabilir. Önceyi bilmek her zaman insana bilgisizliğini yeniden ve yeniden gösterir.
Bilinmeyenler aslında vardır ve sizin onları bilmiyor olmanız sahip olduğunuz bilgiyi büyük bir birikim olarak değerlendirmenize neden olur. Bu eksiği giderecek en önemli eserlerse elbette sözlüklerdir, özellikle kavramsal sözlükler gelişimin en sağlam kaynaklarındandır.
Fars Mitolojisi Sözlüğü” tıpkı Azra Erhat’ın “Mitoloji Sözlüğü”nde olduğu gibi sizi kavramlar arasında bir yolculuğa çıkartarak zihninizde izler bırakmayı hedefliyor. İskender Pala’nın “Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü”nü de yaklaştırabiliriz Nimet Yıldırım’ın çalışmasını.
Çünkü, Fars kültürünün edebiyatla olan ilintisine dair de bilgiler her maddede veriliyor neredeyse ve bu bağlantılar beytlerle de (hatta sözcüklerle oluşturulmuş mazmunlar -kalıplar- bile söze konu oluyor) destekleniyor. Alıp kuru kuruya bile okunabilecek türden anlatılar mevcut aslına bakarsanız kitapta.
Tanımlamalardan sonra gelen bilgilendirmeler ve değinmeler okuyucuya bir seyahat vaat ediyor…
Simurg (morğ-i morğân: kuşların şahı; morğ-i fermanrevâ: egemen kuş; morğ-i çâreger: çare bulan kuş; morğ-i dermânger: tedavi eden kuş; sîreng: otuz renk adlarıyla da bilinen simurg Farsça sözlüklerde ‘büyük bir avcı kuş, Zâl’ın yanında öğrenip olgunluğa eriştiği kişi’ olarak geçer. Simurg sözcüğü sînmorğ’un hafifletilmiş şeklidir. Bileşik bir sözcük olan simurg’un sî kısmı Avesta’da saena, Pehlevice senmuru, Sanskritçede syena, Azericede sain sözcüklerinden gelmedir. Sanskritçe ve Avesta dilindeki anlamı avcı kuş ve şahindir. Şahin sözcüğünün Farsçada bu eski kökten geldiği sanılır. Fars edebiyatında simurgla ilgili birçok efsane vardır. (…) Farsça ve Arapça eserlerde simurgun mitolojik yönleriyle ilgili açıklamalar yer almaz. Özellikle Şahnâme’nin mitolojik bölümündeki bilgiler dışında İslam sonrası dönemde kaleme alınmış mitolojik metinler yoktur. Bu nedenle simurg yalnızca Şahnâme’de görülen ve özgün nitelikleriyle algılanabilen şekli, özellikleri ve yetenekleriyle tasavvuf konulu metinlere girmiş, simgesel varlığı ve yetileriyle İslam kültüründe bir öğe olarak yer almıştır.
Üstteki alıntı sözlükte yer alan ‘simurg’ başlığından, tamamı beş altı sayfa kadar… Simurg’u sadece bir kuş olarak bilmekle yetinmemek gibi bir imkan var elinizde, alternatifleriyle, İslam öncesi ve sonraki devirdeki algılanışıyla, metinlerdeki ifadeleriyle irdeleyebilirsiniz artık bu kavramı.
“Sa’dî, sen kendi değerin kadar vuslatı iste,
Yakışır mı senin karga yuvana, bizim simurgumuz!”
(Sa’dî-yi Şîrâzî)
Bilgilendirmeleri derlediği kaynakları da bir akademisyen titizliğinde çalıştığı için Prof. Dr. Nimet Yıldırım belirtmiş.
Başlıkların altında başlıkla ilgili kaynakçaları ve sayfa numaralarını her zaman vermiş.
Kitabın sonundaki genel kaynakçada da yüzlerce eserin tarandığı net bir biçimde görünüyor.
İşleri kolaylaştırmak için yine kısa bilgilendirme notları içeren bir dizin de koymuş kitaba Nimet Yıldırım.
Uzun yılların ve büyük bir emeğin ürünü “Fars Mitolojisi Sözlüğü” bence herkesin edinmesi gereken bir çalışma.
Nasıl ki İskender Pala’nın “Divan Şiiri Sözlüğü”, nasıl ki Azra Erhat’ın “Mitoloji Sözlüğü”, nasıl ki Ahmet Cevizci’nin “Felsefe Sözlüğü” bir kaynak olarak başvurulmak için hazır bekliyorsa, incelenmek ve bilgilenmek için rafta duruyorsa onların hemen yanına Nimet Yıldırım’ın “Fars Mitolojisi Sözlüğü”nü koyabiliriz.
Eski Edebiyata biraz olsun ilgi duyan, diğer ülke kültürlerinden ziyade o kültürlerdeki kavramların edebi ve dini bağlantıları, insanla ilgili eğilimleri merak edenler için iyi bir kaynak bu sözlük. Ama diyorsanız ki ben roman okurum, sözlük de okunur muymuş! Amenna, yola devam o halde…

Kitap: Fars Mitolojisi Sözlüğü
Hazırlayan: Prof. Dr. Nimet Yıldırım
Yayın: Kabalcı Yayınları
Basım: 2008 (1. Basım)
Sayfa: 815 s.
BU ZAMANA KADAR DİKKAT ETMEMİŞİM BU ESERE. ÜZÜLDÜM ŞİMDİ
EİNDELOSE LİEFDE 19 EYLÜL 2009 22:54
ÖYLE GÜZEL DERLENMİŞ Kİ KİTAP. TASAVUFTA KULANILAN KELİMLER, KAVRAMLAR, KİMLER KULLANDI, HANGİ ŞİİRLERDE VE KİMLERİN ŞİİRLERİNDE VAR, HANGİ MİNYATÜRDE GÖSTERİLDİ BU KAVRAMLAR V.S … BİRDEN BİLGİ BOMBARDIMANINDA BULABİLİRSİNİZ KENDİNİZİ.
O KADAR DEĞİŞİK BİR SÖZLÜK FORMATI Kİ, İLGİ ÇEKMEMESİ İMKANSIZ. KIYMETİNİ YALNIZCA TASAVVUFCULARIN BİLECEK OLMASINI BİLMEKSE ÜZÜCÜ. ARADA BİR FAKAT GÜNDE BİR SAYFA BİLE OLSA KARIŞTIRILACAK BİR KİTAP. BEN HER SAYFASINI SEVEREK OKUYORUM. NE DİYECEĞİMİ DE BİLEMEDİM ŞİMDİ. HEPSİNİ OKUMAMIŞ OLSAM BİLE 10 EDER.
ASLI AYKAN 19 EYLÜL 2009 22:52
Prof. Talât HALMAN
Sayin Prof. Dr. Nimet Yildirim
09/0032/TH-NT/06 Ocak 2009
SayIn Prof. Dr. YILDIRIM,Yeni yıl için en iyi dileklerle
Fars Mitolojisi Sözlüğü” başlıklı eserinizin çıkmasını kutlarım. Saygılar ve candan dileklerle.
Prof. Talât HALMAN
İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKULTESİ DEKANI
…………………………………
Prof. Dr. Muhsin MACİT
Muhterem Nimet Bey,
Hazırladığınız Fars Mitolojisi Sözlüğü’nü temin ettim. Elinize sağlık. Güzel olmuş. Eski Türk Edebiyatı alanında çalışanlar için Fars Mitolojisi her daim önemli.
…………………………………
TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİ
FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ, NİMET YILDIRIM, KABALCI Y., 1. B., İSTANBUL 2008, 815S.
Atatürk Ü. Fen-Edebiyat F. Doğu Dilleri ve Edebiyatları – Fars Dili ve Edebiyatı anabilim dalında profesör olan Yıldırım, ağırlıklı olarak Farsça kaynakları tarayarak Türkçede ihtiyacı duyulan bir sözlüğe imzasını atmış.
Eser, sadece Fars Edebiyatıyla ilgilenenleri değil Eski Türk Edebiyatı alanında çalışanları da sevindirecek bir kaynak olma özelliği taşıyor.
Sözlükte maddeler olabildiğince geniş tutulmuş ve Fars Edebiyatı şairlerinin dizelerinden örneklerle bezenmiş. (YTG.)
…………………………………
Doç. Dr. Hicabi KIRLANGIÇ
Hocam,Tebrik ediyorum bunca güzel çalışmadan dolayı. Mitoloji sözlüğünü hemen edineceğim.
Selam ve muhabbetle.
Hicabi
…………………………………
FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ
Doç. Dr. Mustafa Koç
Muhterem Hocam,
Çıkar çıkmaz eserinizi aldım. Hayli emek mahsulü ve ince işçilik içeren çalışmanızı keyifle okudum.  Ellerinize sağlık. Sevgi ve saygılarımla.
Mustafa KOÇ
FATİH ÜNİVERSİTESİ
…………………………………
DR. Fahrettin COŞKUNER
Selamlar Sayın Nimet Hocam
Allah hayırlı etsin eminim ki diğerleri gibi cok degerli bir calışmadır.
Bundan sonraki calısmalarınızda kolaylıklar dilerim.
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
…………………………………
Mehmet ALICI
Nimet Yıldırım hocam merhabalar,
Ben İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dinler Tarihi bölümünde araştırma görevlisiyim. Prof. Dr. Şinasi Gündüz’ün danışmanlığında ”mecusi geleneğinde tektanrıcılık ve dualizm ilişkisi” konulu.
Sizin Fars edebiyatında kaynaklar adlı eserinizin nüshasından fotokopi çektirerek incelemiştim. Bugün de sizin Fars Mitoloji Sözlüğü eserinizi görür görmez aldım. Gerçekten çokça ihtiyaç duyulan bir eseri kaleme aldığınızdan dolayı size minnettarım. Yanı başımızdaki bir medeniyetten bihaber yaşayan Türk bilim dünyası neleri kaçırdığının farkına bu eserlerle varacaktır.
İstanbul ÜNİVERSİTESİ
…………………………………
C. Alper İlhan, DÜŞLE EDEBİYAT DERGİSİ.
Merhaba hocam,
Nazik beğeniniz ve kibarlık gösterip yazdığınız yanıt için çok teşekkür ediyorum… Dilimin döndüğünce anlatmaya çalıştım, Edebiyat yapımıza bir tuğla koyuyorsunuz elbette, hatta o duvarı zihnimizde veçalışmalarımızda sizler çıkıyorsunuz farkında olmadan. Biz ondan nasiplenmeyi bilenleriz sadece…
Sevgiler, saygılar…
C. Alper İLHAN
…………………………………
01 Mayıs 2009
-Hocam, Yves Bonnefoy, “Antik Dünya ve Geleneksel Toplumlarda Dinler ve Mitoloji Sözlüğü”nde, “din” ve “mitoloji” sözüklerini yanyana kullanmasının nedenini açıklarken “Bütün insan topluluklarında mitik anlatılarla dinsel uygulamalar sıkı sıkıya birbirine bağlıdır, bu yüzden de her yerde ya da hemen hemen her yerde dinler tarihçisi ya da araştırmacısı aynı zamanda mitolojileri de inceler” belirlemesini yapar. Sizin öncelikle bir filolog olduğunuzu bilmekle birlikte “Fars Mitolojisi Sözlüğü”nüzde zaman zaman “Fars” tanımlamasını aşan ve Hint’ten Endülüs’e kadar İslam başta olmak üzere diğer semavi dinlerin kültürlerini de içeren bir çalışmayı gerçekleştirdiğinizi görüyoruz. Mitoloji kavramına nasıl bir anlam yüklediniz, ya da Fars Mitolojisi’ne nasıl yaklaştınız ki sözlüğünüz bunca geniş bir dini ve kültürel yelpazeyi de kuşattı?
-Efendim, öncelikle Fars Mitolojisi Sözlüğü’ne gösterdiğiniz yakın ilgiden dolayı sizlere teşekkür ederim. Alanında ülkemizde yapılmış ilk çalışma olan kaynak eser niteliğindeki bu eserden dolayı edebiyat çevrelerinden çok güzel mesajlar, tebrikler ve teşvik edici yazılar alıyorum. Bu da beni son derece sevindiriyor ve yeni çalışmalara yöneltiyor.
İfade ettiğiniz gibi Fars Mitolojisi Sözlüğü, birtakım “Semavi dinlerin kültürlerini de içine alan, geniş bir dinsel-kültürel yelpazeyi kapsayan çalışma” olarak kabul edilebilir. Mitoloji sözcüğüne nasıl bir anlam yükleyerek böyle bir sonuca vardığımızı ortaya koyabilmek için sanırım önce İranlıların kökenlerinden “Aryalar”dan, en eski dönemlerden bu yana tarihlerinden ve kültürel birikimlerinden çok kısa olarak söz etmek yerinde olur:
Tarihin başlangıcı belli olmayan çok eski dönemlerinde Arya ırkının bir kolu, yaşadığı toprakları terk ederek Soğd/Semerkant, Buhara ve Merv bölgesine yerleşmiş, ancak olayların akışına ayak uyduramayınca Belh ve Horasan ta­rafına, oradan da İran’ın değişik bölgelerine göç etmiştir. Tarihî verilere dayanılarak bu hareketlerin MÖ. X. ve VIII. yüzyıllarda gerçekleştiği tahmin edil­ir. İran platosunda yerleşik hayat kuran ilk Arya kavimleri de Medler ve Persler’dir.
İran mitolojisi, kahramanlık anlatıları ve efsanelerinin tarihi, Aryaların İran topraklarına gelip yerleşmiş oldukları günlerden başlar. Bilindiği gibi İran milleti, İndo-Europeenne/Hind-Avrupa kavimlerinden biridir. Bu ırkın kollarından biri, tarihin çok eski dönemlerinden beri diğerlerine oranla çok daha fazla önem kazanmış, oluşturduğu medeniyet, edebiyat ve kültür, Hind-Avrupa ırkının diğer kollarından daha etkili olmuştur. “İndo-İranienne/Hind-İran” adlı bu kol, MÖ. 3000’lerde Hind-Avrupa grubundan kopup “Hint” ve “İran” adlarıyla  iki ayrı kola ayrılıncaya dek, Orta Asya bölgesinde yaşamakta; ortak din, dil, inanç ve mitolojileri paylaşmakta, kendisini “Arya: şerefli” adıyla nitelemektedir. Daha sonraki dönemlerde birbirlerinden ayrılarak Hindistan ve İran adlı ülkelerine yerleştiklerinde bu ismi her biri kendisi için kullanmıştır.
Fars Mitolojisi Sözlüğü’nün, geniş boyutlu bir çalışma olmasının önemli nedenleri olarak şunları sıralayabiliriz:
Mitoloji bir bakıma eski dünyada yaşamış insanların, sosyal ilişkileri ve doğa olaylarını algılayış tarzları ile dinsel inanışlarına bakış açılarının yorumlanmasını konu alır. Bir ulusa, bir dine ve bir uygarlığa ait mitleri ele alır. Belirttiğiniz gibi mitoloji, “dinlerin kültürlerini de içerir”.
Mitoloji, ilkel çağlardaki insanların ayinleri, inanışları, ve medeniyetlerinin teorik yönleri, bir başka deyişle de yaratılışın başlangıcı ve kaynağına götüren aktarımlardır. İlkel insanların inanışları, mitolojilerle başlar ve daha sonralarda ad dinsel inanışlar ve büyük dinler yapılanır. Buradan hareketle mitoloji; çok uzak zamanlarda yaşamış insanların dinsel inanışları ve dünyaya ait görüşleridir.
M. Eliade mitolojiyi şöyle tanımlar: “Mitoloji, fizikötesi evrene ait serüvenleri, ilk başlangıç dönemlerinde gerçekleşen olayları aktaran bir anlatıdır. Mitoloji, genellikle yaratılışla ilgili gelişmeleri aktarır. Yani varlıkların nasıl meydana geldikleri, nasıl var oldukları, hangi ortamlarda ve nasıl varlık evrenine adım attıklarını ele alır.”
Gerçekte günümüzde “kültür” adı altında topladığımız değerler eski dünyada “mitoloji” ve “din” adlarıyla anılan olgulardır. Eliade’ye göre; “İlkel toplumlarda “mitoloji” ve “din”, ait oldukları toplumların kültürel birikimlerinden oluşmaktadır.” Çünkü o zamanlar hiçbir düşünce ve tavır bu bütünden ayrı bir şey olarak düşünülemez, insanın bütün yaptıkları ve düşündükleri mitoloji ve din çerçevesinde yer alırdı. Mitlerle özel anlamda kastedilen değerler, gerçek hayatla örtüşen, yöresel özellikleriyle eski dünyanın gelenek ve göreneklerinden oluşur. Mitoloji de bu anlamda; “toplumun ilk ve manevî tarihi”dir.
Mitleri yaşamak, gerçek anlamda “din­sel” bir yaşantıyı kapsar. Çünkü mit, sıradan, gündelik yaşamdan farklılık gösterir. Bu yaşantının “dinselliği”, mitolojiye özgü, coşturucu, anlamlı olayla­rın yeniden gerçekleşme aşamasına getirilmesi, doğaüstü varlıkların yaratıcı eylemlerine yeniden tanık olunması olgusundan ileri gelir. Mitolojiye değişik mitoloji uzmanları tarafından yüklenen böylesine geniş bir anlamdan, bir bakıma “mitlerin önemli ölçüde dinlerin sözlü şekilleri olmasından”  hareketle  Fars Mitolojisi Sözlüğü’nde dinsel kapsamı geniş tutmaya çalıştık.
Fars edebiyatının temellerinden birini oluşturan dinsel inançlar, tarihin en eski devirlerinden başlayarak, mitolojik dönemler, kahramanlık çağları, daha sonra ilk İran devleti Med İmparatorluğu’ndan, İslâm öncesi son yönetim Sasaniler’in tarih sahnesinden çekilmelerine kadar İranlıların egemen oldukları bölgelerde geliştirdikleri kültürler, gelenek ve görenekler, değişik dönemlerde inanmış oldukları Zerdüşt öncesi ve sonrası birbirinden farklı dinler, bu dinleri eksen alarak oluşan dinsel kültürler, gelenek ve görenekler ve bütün bunlara bağlı olarak gelişen mitolojik anlatılar geniş bir alan üzerinde çalışmamızı gerektirdi.
Eski İran’daki dinsel yaşayışı ve ayinleri de içeren yaşanmış birtakım efsaneler vardır. Zerdüşt’ün ortaya çıkmasından sonra bu rivayetler eski İranlıların dinî efsaneleri olarak daha sonraki dönemlere aktarılmıştır. Bazen de bu rivayetler, millî tarihî destanlar ve efsanelerle birlikte kahramanların maceraları, İranlı komutanların ordu sevkiyatları ile mücadelelerini en güzel şekliyle yansıtmaktadır. İran-Yunan savaşları, İskender’in İran’dan çekilmesinden sonra onun İran’daki derin ve etkin nüfuzuyla mücadeleleri, Bizanslılara ve diğer güçlerden gelen saldırılara karşı savunma faaliyetleri, birtakım hatıraların yaşanmasına ortam hazırlamış ve efsanevî destanlara hamâsî bir renk kazandırmıştır.
Çalışmamızın geniş bir bakış açısına sahip oluşu; söz konusu coğrafyanın inançları, tanrıları, kutsalları, kültürleri ve mitolojilerinin yanı sıra bölge halklarının köken birliği, ortak dinsel inanışlar ve ortak kültürleriyle çok zengin ve derin bir kültürel birikimin merkezinde bulunmasından kaynaklanmaktadır.
-Bir mitolojik malzemenin ait olduğu ülke içinde bile çok farklı çeşitleriyle anlatıldığı bilinen bir durumdur. Diğer taraftan Babil’den ve özellikle Hz. Musa’dan itibaren İsrailoğulları’na mahsus bir çok mitolojinin Fars mitolojilerini, onun da İsrailoğulları’nın mitolojisini etkilediğini düşünürsek  bunun çalışmanız sırasında önemli bir güçlük oluşturduğuna hükmetmemiz gerekir. Bir tür samanlıkta iğne aramak diye özetleyebileceğimiz bu güçlüğün üstesinden nasıl geldiniz?
– Evet dediğiniz gibi gerçekten samanlıkta iğne aramak kadar geniş araştırma gerektiren, bir okadar da zor olan ve çok sabır isteyen; değişik dillerde kaleme alınmış birçok kaynağa erişmeği, onlardaki dağınık bilgileri bir araya toplamayı, sonra bütün bunları Türkçemize aktarmayı ve ardından da birtakım sonuçlara ulaşmayı zorunlu kılan böylesine bir çalışmayı yapmak yıllar istiyor. Birikim ve özveri istiyor.
Bu tür edebiyat araştırmalarının olmazsa olmazları arasında bilindiği gibi araştırma konusu milletlerin dilleri, dinleri, dinsel kaynakları ve kültürleri, mitolojileri… gibi konularda belli düzeyde bilgi birikimi, derinlikli uğraş ve sabır en başta yer alır. Ancak bütün bunlara erişmemi, orta okul ve lise yıllarında içimde var olan yabancı dil, Fransızca sevgisi, daha sonra özel Arapça öğrenimi almam, ardından fakülte yıllarında bu iki dilin yanı sıra yoğun Farsça ve İngilizceye öğrenimime bu dillere karşı ilgime borçluyum.  Bütün bu gayretler söz konusu dillerde yazılmış Fars mitolojisiyle ilgili kaynakları Türkçe’ye aktarmam açısından bana son derece yardımcı oldu. Tabi bunların yanı sıra en önemli destekçilerimden ve çalışmanın gereklerinden biri de Arapça, Farsça ve İngilizce kaynakları rahatlıkla kullanabilmektir. Gerçekte İslâm öncesi/İslam sonrası İran tarihi, başta Mazdeizm olmak üzere İran dinleri, mitolojisi ve edebiyatı konusunda belli düzeyde bilgi birikimi Kur’ân ve tefsir bilimleri, semavi dinler…. gibi konularda kapsamlı bilgiye sahip olmadan bu tür çalışmaları yapma imkanı yoktur. Bu açıdan kendimi şanslı kabul ediyorum. Böylece çalışmanın gerektirdiği şartlar, kaynaklar ve uygun ortam hazır olunca sanırım önemli ölçüde başarılı oldum. Aldığım çok güzel tepkilerden de bunu anlıyorum.
-Esatir= history; mythos= anlatı / hikaye sözcüklerinden bakılarak tarih yazımında mitolojik malzemelerin bir temel oluşturduğu hep iddia edilegelmiştir ama son tahlilde mitoloji de tarih de kendi başlarına bir disiplindir. Siz çalışmanız sırasında mitolojik malzemelerin maruf tarihi bilgilerle uyumunu gözetmek gibi bir zorunluluk duydunuz mu?
– Mitolojik malzemelerin bilinen tarihi bilgilerle uyumu konusunda daha çok başta Zerdüşt’ün kutsal kitabı Avesta, Avesta tefsirleri ve Şahnâme’de aktarılan bilgilerle değerlendirmeğe çalıştım. Gerçekte mitoloji ile tarih iç içedir. Örneğin tarih sonrası çağlara ait birer tarihsel gerçek olan Makedonyalı İskender, Sultan Mahmûd, Şâh Abbâs ve Napolyon dilden dile dolaşan halk rivayetlerinde birer efsaneler çemberinin içerisinde kalmaktadırlar. Tarih öncesi dönemlerde efsaneler ile tarihî gerçekleri birbirinden ayırmak çok daha güçtür. Ancak efsanelerin tarih sonrası dönemde de ortaya çıkışlarını kanıtlayan birtakım faktörler gözlenebilmektedir. Mitolojik efsaneler gerçekte gelenekler adı altında korunup sonraki nesillere aktarılan birtakım zincirleme rivayetlerdir. Normal hikayelerle farkları ise, başta ilk aktarıcıları olmak üzere rivayet edenler tarafından doğru olduklarının sanılmasıdır. İşte gerçekte efsaneleri birer sembol, hikaye ya da simge olmaktan çıkarıp da tarihî rivayetler kategorisine çeken incelik de burada merkezlenmektedir. Bu gerekçeyle de efsaneler, ilk dinler, dinî ibadetler ve kurallar, aynı zamanda da ulusal tarihlerle ilişki kurmakta, halk kesimlerinde yaygın inançların birtakım hurafeler ve efsanelere dayanması gerçeğinin yanında eski birtakım felsefi görüşlerin de mitolojik etki altında kalması, hatta efsaneleri temel alması dolayısıyla ulusların tarihleriyle efsanelerinin yer yer birbirine karışmasına ortam hazırlarlar.
Dünya medeniyetinin yapılanmasında önemli ve temel rolleri bulunan eski dünyanın Hint, İran ve Yunan milletlerinin gerçek ve doğal özellikler taşıyan kahramanlık anlatıları, söz konusu milletlerin, daha hayatlarının başladığı ilk çağlarda ya da tarih öncesi dönemlerde tarih sahnesinde yer almış halklarının geniş hayal güçleriyle oluşturdukları kültürel birikimleri içerisinde yer alan mitolojik değerlerinden doğmuş ve şekillenmiştir. Aşamalı olarak ve gelişen olaylar sürecinde tarihî gelişmelerle de iç içe girmiş, ilk zamanlar dilden dile sonraki kuşaklara aktarılırken daha sonra Şâhnâme, İlyad ve Odessa gibi ölümsüz yapıtlar ortaya çıkmıştır.
Mitolojide ideal gelişmeler ve metafizik olayların kahramanları, arzularına ve ideal dünyalarına gerçek hayatta erişmeği imkânsız olarak algıladıklarından hayal gücünün de yardımıyla gerçek dünya dışında, olağanüstü özellikler gibi metafizik konuları ve ideallerini fizik ötesi dünyada tasavvur ederler. Bu olağanüstü arzuları gerçekleştirmek için de “Sîmorğ”, “Surûş”, “cinler”, “büyü”, “büyücülük”… gibi fizik ötesi evrenin araçlarını kullanıp onlardan yardım alırlar. Hayal dünyalarındaki serüvenleri gerçeklerle ilişkilendirip erişilmesi çok daha kolay ve sıkıntısız hayal dünyasında arzularına ulaşır, orada ütopik, gizemli şehirler kurarlar. Tarih; gerçek olayların yaşandığı bir alan iken mitolojide; bir milletin gerçekleşmemiş millî arzularına, mutlaka gerçekleşmesi arzulanan ideallerine yer verilir. Bu açıdan mitoloji, gerçek dünyanın kendilerini mutlu edemediği, ideallerine eriştiremediği durumlarda insanların kaybettiklerini hayallerinde aradıkları anlatımlara yer verir.
-Mitoloji sözlükleri, simgelerin özellikle de kutsal simgelerin bir tür şerhi, açımlaması olarak okunagelmiştir. Siz mitoloji ve simge ilişkisini nasıl değerlendiriyorsunuz?
– İlk olarak “Simgeler ve sembollerin mitlerin dili olduğu, çoğu zaman mitlerle iç içe olduğu” gerçeğini belirteyim. Simgelerin arkasındaki gerçeklikler ve sembollerin dilleri iyi anlaşıldığında mitlerin de etkin bir şekilde kavranacağı göz ardı edilemez bir olgudur. Bu yüzden bazı mitoloji uzmanlarınca simgebilim mitolojinin temel gereklerinden biri olarak kabul edilir. Bir bakıma simgeler, birtakım şifreleri de barındıran semboller oluşum aşamasındaki evrenin manzarasını, aşamalarını gösteren unsurlardır. Mitik bir kısım ögelerde de semboller ve şifreler birbirinden ayrılamayacak derecede iç içedir.
Olağan dışı, fizik ötesi, öteki alemlere ait rivayetlerden oluşan mitolojilerin ana temaları yaratılışla ilgili gelişmelerdir. Mitlerin ana temaları, daha çok sembolik tiplemeler, fizik ötesi aleme ait simgesel ögelerdir. Mitolojide kahramanlar bu dünyaya ait ögeler de olsalar nitelikleri fizik ötesi dünyaya aittir.
Genel tanımlamalarda ve birtakım sözlüklerdeki açıklamalarda mitoloji: “Hayalî, olan, gerçek dışı ve bütünüyle efsane olan gelişmeler”dir şeklinde ifadelerine de rastlanır. Ancak mitolojinin; “göksel, fizik ötesi evrene ait, dokunulmayan, ancak metafizik evrenin algılanabilen hikayesi ve gelişmeleri olarak kabul edilmelidir. Bu değerlerin çok önemli bir kısmı mitolojide son derece etkin ve alabildiğine zengin sembollerle ifade edilir. Mitolojide zaman ve mekan kavramları yer almaz. Bu kavramların bulunmaması ya da belirgin olmaması mitolojik anlatının hayalî ve kurgusal atmosferini son derece genişletir, onu daha gizemli ve daha çekici olarak yansıtır.
Örneğin: Îzed Mihr: Tanrı Mihr, ruhaniyyet, savaşçılık ve bereket dağıtan sembol tanrı olarak büyük bir güç kazanmıştır. Halkın bu inançlarının üst tabakalara etkisi Zerdüşt inanışında ve ondan sonralarda da görülmektedir.
-Çalışmanızın adı “Fars Mitoloji Sözlüğü” olmasına rağmen, ona büyük oranda etimolojik bir değer de yüklemişsiniz. Bu yanıyla sözlüğünüzü “köken bilgisi sözlüğü” olarak da okumak mümkün. Bu bağlamda mitoloji ve dil ilişkisine nasıl baktığınızı öğrenebilir miyiz?
– İran dilleri en eski devirlerden günümüze birbirinden farklı dinler, kültürler ve geleneklerin etkisinde kalarak değişim ve gelişim aşamalarından geçmiştir. Eldeki belgeler; alfabe, dilbilgisi kuralları ve içerik ba­kımından İran dillerini, “Eski İran Dilleri”, “Orta İran Dilleri” ve “Yeni İran Dilleri” gibi birbirinden farklı üç devreye ayırma imkanı vermek­tedir. Bu süreçte birçok sözcük birçok etkenle zamanla değişim geçirmiştir. Kelimeler, kavramlar, ifadeler farklı etkileşimlerle farklı şekiller almışlardır. Bu tarihsel gerçeği göz önünde bulundurarak kelimeler ve kavramların zaman yolculuğundaki şekil ve anlam farklılaşımını da izleyerek her kavramın eski, orta ve yeni dildeki şekillerini ve bunların anlamlarıyla neleri sembolize ettiklerini de vermeği son derece yararlı gördük.
Bir başka açıdan mitoloji; “bir milletin ya da bir toplumun ilk ve manevi tarihi”dir. Bu yüzden de o toplumun ya da milletin diliyle uyum içerisindedir. Bu kuramdan da dil ve mitoloji, birlikte ortak bir işleve sahip olarak edebî metinler çerçevesinde çok uzak geçmişlere ait gerçekleri ve o gerçekler etrafında oluşturulmuş mitolojik değerleri sonraki kuşaklara aktarır. Mitolojik anlatımlarda kullanılan dil de sembolik ve alabildiğine gizemlidir.
İranlıların ırkdaşları olan Hintlilerin rivayetlerinde sözün büyüleyici bir etkisi vardır. Söz bu gücüyle düşünceyi eyleme dönüştürme özelliğine sahiptir. “Mantra” adı verilen bu büyülü güç, Vedalar’da ve Hint edebiyatında kutsanmakta, kutsal sözleri simgelemekte, söz ile büyü yapılması da buradan kaynaklanmaktadır. Bu yüzden “söz”, her şeydir. Yine Hint rivayetlerinde ilk insan örneği ve aynı zamanda İranlıların ilk ataları Keyûmers gibi özellikler taşıyan insan, her varlığın adını söylemekte, insanlara öğretmekte, böylece ilk dili ortaya çıkarmaktadır. Bu ilk ve son dil de bütün dillerin kaynağıdır. Hint rivayetlerine göre bu dilden ilk türeyen Sanskrit Dili’dir.
-Hocam, sözlüğünüze bakarak özellikle Fars ve Farsça kaynaklı çalışmalarınızın burada kalmayacağını, daha ileri boyutlara taşınacağını bir okur örgörüsü olarak iletmek istiyorum. “Nimet Yıldırım, şimdi hangi büyük projelerin izinde yürüyor? diye sorsam, ne dersiniz?
– Son derece haklısınız. Bu yolda daha ileri menzillere yürümemek mümkün değil. Bir sevda bu. Elbette genişleyerek derinleşerek devam edecek bu çalışmalar. Şu anda devam eden çalışmalarım şunlar:
İran millî şairi, Fars edebiyatında bütün dönemlerinin en büyük söz ustalarından Firdevsî’nin Şahnâme’si yeniden düzenlenen şekliyle, daha önce yayınlanmamış 5.000 dizesinin tarafımdan yapılan tashih ve tekmil, Firdevsî ve Şahnâme ile ilgili kaleme aldığım bir girişle birlikte Kabalcı Yayınları arasında çıkmak üzere.
İran Edebiyatı (İslâm Öncesi). İslâm öncesi dönem İran Dilleri, edebiyatları, kültürel, bilimsel ve edebi birikimini Türk okuruna derli toplu bir biçimde aktaracak olan bu çalışma da yine alanında ilk olacaktır. (yaklaşık 500 sayfa hacmindeki bu çalışma son okuma aşamasındadır).
Kabalcı Yayanevi tarafından benim de katkılarımla yeniden düzenlenerek yayınlanan ancak 25.000 beyitlik kısmını kapsayan Şahnâme çevirisinin kalan ve şimdiye kadar çevrilmemiş 28.000-30.000 beytinin son yıllarda alanında otoriter bilim adamlarınca yayınlanan versiyonları da değerlendirilerek Türkçe’ye aktarılması. (Çeviri aşamasında)
İran Mitolojisi, Mitoloji, İran mitolojisinin kökenleri, oluşum evreleri, kahramanlık anlatıları, diğer mitolojilerle etkileşimi, İran mitolojisinin edebiyat üzerindeki yoğun etkisi ve örnekleri. İran mitolojisinin temel ögeleri gibi ana bölümlere yer veren kapsamlı bir çalışma.  (yaklaşık 600 sayfa hacmindeki bu çalışma da son okuma aşamasındadır).
Efendim. Fars Mitolojisi Sözlüğü’ne göstermiş olduğunuz yakın ilgi ve edebiyat çevrelerine tanıtımı için yapacağınız bu katkıdan dolayı sizlere ve derginiz çalışanlarına teşekkür ederim. Bu arada Fars Mitolojisi Sözlüğü ve diğer çalışmalarımın okurlarına ulaşmasını sağlayan Kabalcı Yayınevi’ne, sayın Mustafa Küpüşoğlu ve ekibine de sonsuz şükranlarımı sunuyorum.
( Prof Dr. Nimet YILDIRIM; Atatürk Üniversitesi; Edebiyat Fakültesi Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi)
Prof Dr. Nimet YILDIRIM
FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ
فرهنگ اساطیر ایران
تاریخ انتشار، تهران ۱۳۸۸/۰۲/۰۵
فرهنگ اساطیر ایران“در ترکیه منتشر شد کتاب”فرهنگ اساطیر ایران” تألیف نعمت ییلدریم استاد فارسی دانشگاه آتاترک ارزروم در ترکیه چاپ و منتشر شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، برای اولین بار در ترکیه در بارۀ اساطیر ایران تحقیقات ویژه‌ای از طرف نعمت ییلدریم استاد فارسی دانشگاه آتاترک ارزروم به عمل آمده و پس از پنج سال تحقیق حاصل آن در کتابی 820 صفحه ای به نام “فرهنگ اساطیر ایران” از طرف انتشارات کابالجی KABALCI YAYINEVİ چاپ و به بازار آمده است.
نویسنده در مقدمه خود آورده است :ایران سرزمینی بسیار وسیع است. بنابراین باید اساطیر و اعتقادات مردم آن نیز پیچیده و گسترده باشد. ایران همیشه پلى بین تمدنهای شرق و غرب بوده بنابراین قسمت زیادی از اساطیر آنان را به وام گرفته و به آنها داده‌ و کامل ‌تر شده‌است. مثلاً اعتقاد به شیطان و دوزخ از این اعتقادات وارد کشورهای همسایه شده‌است. یا میترائیسم که مدت زیادی بر اروپا و روم فرمانروایی می‌کرد. مردم شرق ایران همیشه ازهند و کوشان تاثیر گرفته‌اند و مردم غرب از یونان و مصر و بابل. آیین مانی و مزدک نیز آمیخته‌ای است از مسیحیت و بودایی و آیین زرتشتی ودیگر عقاید حاکم بر مردم منطقه. جهان را اورمزد آفرید و اهرمن آلوده کرد.
این دو و طرفدارانشان انتظار نبردی را می‌کشند که قرار است در آن با سرنوشت خود که زروان آن را تعیین کرده روبرو شوند. اما نمی‌توان از سرنوشت فرار کرد و اهریمن در نبردی که سوشیانس، سومین منجی، آن را شروع می‌کند از صحنه‌ی روزگار محو می‌گردد و با برپاشدن رستاخیز هر کس به آن‌چه از نظر اهورامزدا لایق آن است می‌رسد.
استاد ییلدریم در قسمتی از مقدمه کتاب درباره مباحث زیر توضیحاتی برای آشنائی خوانندگان نوشته است:  جستاری در بارۀ واژۀ اسطوره. خاستگاه و محل اسطورها، کارکرد اسطوره، مذاهب ایران قدیم،  قهرمانان ایزدی، اساطیر زردشتی، نیروهای خیر و شر، آهورا مزدا و اهریمن، اسطوره و آفرینش، نخستین پدر و ملادر انسان، زندگی پس از مرگ، بهشت و دوزخ و …….
بخش اصلی کتاب از “آب” تا “ذوالقرنین” با نظم الفبایی عناصر اساطیر ایرن را معرفی کرده و از اشعار شاعران ایرانی هم شواهدی آورده است.
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
كتاب”فرهنگ اساطیر ایران”در تركيه منتشرشد
Tehran – Public Relations of Islamic Culture and Relations Organization
براي نخستين بار كتاب”فرهنگ اساطیر ایران“تاليف پرفسور نعمت ییلدریم استاد فارسی دانشگاه آتاترک ارزروم در تركيه چاپ و منتشر شد.
به گزارش اداره كل روابط عمومي و اطلاع رساني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي،برای اولین بار در ترکیه در بارۀ اساطیر ایران تحقیقات ویژه ای از طرف پرفسور نعمت ییلدریم استاد فارسی دانشگاه آتاترک ارزروم به عمل آمده و پس از پنج سال تحقیق حاصل آن در کتابی 820 صفحه ای به نام ” فرهنگ اساطیر ایران” از طرف انتشارات کابالجی KABALCI YAYINEVİ چاپ و به بازار آمده است.
نویسنده در مقدمه خود آورده است :ایران سرزمینی بسیار وسیع است. بنابراین باید اساطیر و اعتقادات مردم آن نیز پیچیده و گسترده باشد. ایران همیشه پلى بین تمدنهای شرق و غرب بوده بنابراین قسمت زیادی از اساطیر آنان را به وام گرفته و به آنها داده‌ و کامل ‌تر شده‌است. مثلاً اعتقاد به شیطان و دوزخ از این اعتقادات وارد کشورهای همسایه شده‌است. یا میترائیسم که مدت زیادی بر اروپا و روم فرمانروایی می‌کرد. مردم شرق ایران همیشه ازهند و کوشان تاثیر گرفته‌اند و مردم غرب از یونان و مصر و بابل. آیین مانی و مزدک نیز آمیخته‌ای است از مسیحیت و بودایی و آیین زرتشتی ودیگر عقاید حاکم بر مردم منطقه. جهان را اورمزد آفرید و اهرمن آلوده کرد. این دو و طرفدارانشان انتظار نبردی را می‌کشند که قرار است در آن با سرنوشت خود که زروان آن را تعیین کرده روبرو شوند. اما نمی‌توان از سرنوشت فرار کرد و اهریمن در نبردی که سوشیانس، سومین منجی، آن را شروع می‌کند از صحنه‌ی روزگار محو می‌گردد و با برپاشدن رستاخیز هر کس به آن‌چه از نظر اهورامزدا لایق آن است می‌رسد.
استاد ییلدریم در قسمتی از مقدمه کتاب درباره مباحث زیر توضیحاتی برای آشنائی خوانندگان نوشته است :  جستاری در بارۀ واژۀ اسطوره._ خاستگاه و محل اسطورها._ کارکرد اسطوره _ مذاهب ایران قدیم._ قهرمانان ایزدی._ اساطیر زردشتی._ نیروهای خیر و شر._ آهورا مزدا و اهریمن._ اسطوره و آفرینش._ نخستین پدر و ملادر انسان._ زندگی پس از مرگ. – بهشت و دوزخ و …….
بخش اصلی کتاب از “آب” تا “ذولقرنین” با نظم الفبایی عناصر اساطیر ایرن را معرفی کرده و از اشعار شاعران ایرانی هم شواهدی آورده است.ح.ذ/
باشگاه خبرنگاران
كتاب فرهنگ اساطير ايران در تركيه منتشر شد
براي نخستين بار كتاب فرهنگ اساطير ايران،
تاليف پروفسور نعمت ييلدريم استاد فارسي دانشگاه آتاترك ارزروم در تركيه چاپ و منتشر كرد.
1388/02/06 13:18
به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران به نقل از رايزن فرهنگي ايران در استانبول، براي اولين بار در تركيه درباره اساطير ايران تحقيقات ويژه اي توسط پروفسور نعمت ييلدريم استاد فارسي دانشگاه آتاترك ارزروم به عمل آمده و پس از پنج سال تحقيق حاصل آن در كتابي 820 صفحه اي به نام فرهنگ اساطير ايران از طرف انتشارات كابالجي KABALCI YAYINEVI چاپ و به بازار آمده است.
استاد ييلدريم در قسمتي از مقدمه كتاب درباره مباحث زير توضيحاتي براي آشنايي خوانندگان نوشته است؛   خاستگاه و محل اسطوره ها، كاركرد اسطوره، مذاهب ايران قديم، قهرمانان ايزدي، اساطير زرتشتي، نيروهاي خير و شر، آهورا مزدا و اهريمن، اسطوره و آفرينش، نخستين پدر و مادر انسان، زندگي پس از مرگ، بهشت و دوزخ و غيره بخ اصلي كتاب از آب تا ذولقرنين با نظم الفبايي هم شواهدي آورده است. /ق
FARS MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ VE ŞAHNAME
İLE İLGİLİ OLARAK
TÜRKÇE, FARSÇA VE İNGİLİZCE ÇIKAN YAZILARIN BULUNDUĞU LİNKLER
Reklamlar

Responses

  1. Şerife ÖRDEK, NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI YÜKSEK LİSANS ÖĞRENCİSİ

    Sayın Hocam

    Çıkar çıkmaz “Fars Mitolojisi Sözlüğü” adlı çalışmanızı aldım ve okudum.Hem Fars Edebiyatı ile hem de Eski Türk Edebiyatı ile ilgilenen birisi olarak çalışmanızı çok beğendim.Önemli ve değerli bir eser,ellerinize sağlık.
    Sevgi ve saygılarımla…

  2. ellerinize saglık

  3. Muhterem Nimet Hocam,
    Bu muhteşem eserinizden dolayı öncelikle sizi tebrik ederim.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: